Zielone światła dla OSP – czy to naprawdę dobre rozwiązanie?

W styczniu 2026 roku media obiegła informacja o pracach legislacyjnych nad wprowadzeniem tzw. "Green Lights" dla strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych. Poseł Bartosz Romowicz wraz z wicemarszałkiem Senatu Maciejem Żywno pracują nad przepisami, które pozwoliłyby ochotnikom używać migającego zielonego światła w prywatnych pojazdach podczas jazdy na akcję. Brzmi obiecująco? Przyjrzyjmy się temu pomysłowi z perspektywy praktyka.

Czym są "Green Lights" i skąd pochodzi ten pomysł?

System zielonych świateł ostrzegawczych funkcjonuje od lat w niektórych stanach USA oraz prowincjach Kanady. Zasada jest prosta – strażak ochotnik jadący prywatnym samochodem do remizy lub na miejsce zdarzenia może włączyć migające zielone światło, sygnalizując innym kierowcom swoją sytuację.

Kluczowa jest tutaj jedna kwestia: zielone światło nie daje statusu pojazdu uprzywilejowanego. Jest to wyłącznie sygnał informacyjny, który ma zachęcić innych uczestników ruchu do dobrowolnego ułatwienia przejazdu.

Podstawowy problem – brak obowiązku ustąpienia pierwszeństwa

I tu dochodzimy do sedna sprawy. Skoro pojazd z zielonym światłem nie jest pojazdem uprzywilejowanym, to zgodnie z polskim prawem o ruchu drogowym:

• Kierowcy nie mają obowiązku ustąpić pierwszeństwa
• Strażak nie może przekraczać dozwolonej prędkości (z pominięciem realnego stanu wyższej konieczności który nie do końca jest uregulowany)
• Strażak nie może przejeżdżać na czerwonym świetle (jak wyżej)
• Strażak nie może łamać żadnych przepisów ruchu drogowego (jak wyżej)

W praktyce oznacza to, że zielone światło jest jedynie prośbą o kulturalne zachowanie innych kierowców. Czy w realiach polskich dróg to wystarczy? Każdy, kto kiedykolwiek próbował dojechać na akcję w godzinach szczytu, zna odpowiedź. Zatem wszystkie zachowania które pod wpływem emocji będą wykazywane przez ratowników dojeżdżających na miejsce działań, będą interpretowane i tak na prawdę nadal będą łamać przepisy prawa zawarte w KRD. 

Świadomość społeczna – kolejny znak zapytania

Nawet jeśli przepisy wejdą w życie, pojawia się pytanie: ilu kierowców będzie wiedziało, co oznacza zielone migające światło?

W Polsce mamy już problem z rozpoznawaniem sygnałów świetlnych służb ratunkowych. Ile razy widziałeś kierowcę, który nie wiedział jak zachować się, gdy z tyłu nadjeżdża karetka z włączonymi sygnałami? A to przecież pojazd uprzywilejowany z obowiązkiem ustąpienia pierwszeństwa wpisanym w prawo. Ilekroć takie pojazdy zatrzymywały się, hamowały drastycznie, powodując większe zagrożenie niż gdyby jechały dalej swoją prędkością i zjechały na przysklepowy parking, stację paliw czy drogę "boczną"?

Teraz wyobraź sobie sytuację: wprowadzamy zupełnie nowy, nieznany dotąd sygnał świetlny. Przez pierwsze lata (a może dekady?) większość kierowców będzie się zastanawiać, czy to:

• dekoracja świąteczna
• awaria oświetlenia
• jakiś nowy trend wśród tunerów
• może strażak jadący na akcję?

Bez zakrojonej na szeroką skalę kampanii edukacyjnej i zmian w programie kursów prawa jazdy, zielone światło może pozostać jedynie symbolem rozpoznawalnym w lokalnych społecznościach.

Potencjalne nadużycia – słoń w pokoju

Jest jeszcze jedna kwestia, o której niewiele się mówi, ale która może stać się realnym problemem: nadużycia.

Co powstrzyma osobę posiadającą takie światło przed używaniem go:

• w korku, żeby dojechać szybciej do pracy?
• w drodze na zakupy w sobotę?
• podczas wyjazdów prywatnych?

Oczywiście, można powiedzieć że to kwestia honoru i etyki strażackiej. I zgadzam się – zdecydowana większość druhów i druhen nigdy nie nadużyłaby takiego przywileju. Ale wystarczy kilka procent osób łamiących zasady, żeby całe środowisko straciło wiarygodność w oczach społeczeństwa.

A co z osobami, które nie są strażakami, ale zdobędą takie światło? W internecie można kupić praktycznie wszystko. Jak będzie wyglądała weryfikacja? Kto będzie kontrolował używanie?

Drugie dno – co tak naprawdę kryje się za tym pomysłem?

Jako osoba związana ze środowiskiem OSP od wielu lat, pozwolę sobie na pewną refleksję.

Zielone światła mogą być wygodnym rozwiązaniem dla polityków – daje się coś strażakom, nie wydając przy tym ani złotówki z budżetu. Nie trzeba kupować nowych wozów, remontować remiz czy zwiększać ekwiwalentów. Wystarczy zmienić przepis i ogłosić sukces.

Tymczasem realne problemy OSP pozostają nierozwiązane:

• niedobór środków na sprzęt i wyposażenie
• starzejący się tabor
• problemy z naborem młodych członków
• niskie ekwiwalenty za udział w akcjach
• brak wsparcia i realnego "nagradzania" pracodawców którzy honorują przywileje strażackie jak dzień wolny po nocnych działaniach (płatny) itp.

Czy zielone światło w prywatnym aucie rozwiąże którykolwiek z tych problemów? Nie. Czy poprawi czas dojazdu na akcję? Marginalnie, jeśli w ogóle. W mniejszych miejscowościach, ludzie się znają, ratownicy są rozpoznawalni razem ze swoimi autami i kto będzie używał głowy, ustąpi im pierwszeństwa tak jak niejednokrotnie w mojej miejscowości robili to ludzie dla mnie.

Czy są jakieś plusy?

Oczywiście, nie wszystko jest czarne. Wprowadzenie zielonych świateł może:

• zwiększyć widoczność i rozpoznawalność strażaków OSP
• w małych miejscowościach, gdzie wszyscy się znają, faktycznie ułatwić przejazd
• podnieść prestiż i poczucie przynależności wśród strażaków, choć to także może przynieść raczej odwrotne skutki wśród młodych, narwanych i niedoświadczonych ratowników
• stanowić pierwszy krok do szerszych zmian w przepisach, co może faktycznie wpłynąć na duży plus

W społecznościach lokalnych, gdzie strażak OSP to osoba znana i szanowana, zielone światło może działać jako skuteczny sygnał. Sąsiad ustąpi sąsiadowi – nie dlatego, że musi, ale dlatego, że chce pomóc.

Podsumowanie – rozwiązanie symboliczne czy praktyczne?

Inicjatywa "Green Lights" dla OSP to pomysł, który brzmi atrakcyjnie w teorii, ale rodzi wiele pytań praktycznych. Brak statusu pojazdu uprzywilejowanego, niska świadomość społeczna i ryzyko nadużyć to realne problemy, które należy rozwiązać zanim przepisy wejdą w życie.

Jako strażacy ochotnicy potrzebujemy realnych narzędzi do skutecznego działania – sprawnego sprzętu, odpowiedniego finansowania i wsparcia ze strony państwa. Zielone światło może być miłym dodatkiem, ale nie zastąpi systemowych rozwiązań.

Prace legislacyjne trwają. Miejmy nadzieję, że ustawodawcy wezmą pod uwagę wszystkie aspekty tego rozwiązania – zarówno jego potencjalne korzyści, jak i ograniczenia.

Słowa kluczowe: zielone światła OSP, Green Lights strażacy, pojazd uprzywilejowany OSP, strażak ochotnik przepisy, zielone światło ostrzegawcze, Bartosz Romowicz OSP, ustawa OSP 2026